Parallel toklarning o‘zaro magnit ta’siriga doir virtual masala
O‘rtacha qiyinchilik darajasi • ikki parallel uzun o‘tkazgich • animatsiya • dinamik grafik • avtomatik hisob
Masala sharti
Vakuumda bir-biriga parallel joylashgan ikki uzun to‘g‘ri o‘tkazgich orasidagi masofa d.
Birinchi o‘tkazgichdan I₁, ikkinchisidan I₂ tok o‘tmoqda.
O‘tkazgichlarning uzunligi L bo‘lgan qismiga ta’sir qiluvchi o‘zaro magnit kuchni aniqlang.
Birinchi o‘tkazgich ikkinchi o‘tkazgich joylashgan nuqtada hosil qiladigan B₁,
ikkinchi o‘tkazgich birinchi o‘tkazgich joylashgan nuqtada hosil qiladigan B₂,
birlik uzunlikka ta’sir qiluvchi F/L va to‘liq F kuchni toping.
Toklar yo‘nalishini o‘zgartirib tortishish va itarilish holatlarini kuzating.
1. Berilgan parametrlar
12 A
18 A
15 cm
1.2 m
Tortishish
I₁, I₂, d yoki L o‘zgartirilganda hisoblashlar, chizma va grafik avtomatik yangilanadi.
2. Virtual chizma va animatsiya
I₁ o‘tkazgichI₂ o‘tkazgichmagnit maydonAmper kuchi
3. Formulalar ketma-ketligi
1-qadam. Masofani SI ga o‘tkazish
d = m
Nazariy izoh: parallel toklarning o‘zaro magnit ta’siri formulasida o‘tkazgichlar orasidagi masofa metrda olinadi.
2-qadam. I₁ toki hosil qilgan magnit induksiya
B₁ = μ₀I₁ /(2πd) = T
Nazariy izoh: uzun to‘g‘ri o‘tkazgich atrofidagi magnit maydon induksiyasi tokka to‘g‘ri, masofaga teskari proporsional.
3-qadam. I₂ toki hosil qilgan magnit induksiya
B₂ = μ₀I₂ /(2πd) = T
Nazariy izoh: ikkinchi o‘tkazgich ham birinchi o‘tkazgich joylashgan nuqtada xuddi shu qonun bo‘yicha magnit maydon hosil qiladi.
4-qadam. Birlik uzunlikka ta’sir qiluvchi kuch
F/L = μ₀I₁I₂ /(2πd) = N/m
Nazariy izoh: parallel o‘tkazgichlar orasidagi magnit kuch toklar ko‘paytmasiga to‘g‘ri va masofaga teskari proporsional.
5-qadam. L uzunlikka ta’sir qiluvchi umumiy kuch
F = (F/L)·L = N
Nazariy izoh: birlik uzunlikka to‘g‘ri keluvchi kuchni qaralayotgan o‘tkazgich uzunligiga ko‘paytirib umumiy Amper kuchi olinadi.
6-qadam. O‘zaro ta’sir yo‘nalishi
7-qadam. Kuchlarning tengligi
|F₁₂| = |F₂₁| = N
Nazariy izoh: ikki o‘tkazgich bir-biriga modul jihatdan teng, ammo qarama-qarshi yo‘nalgan kuchlar bilan ta’sir qiladi.
Bu Nyutonning uchinchi qonuniga mos keladi.
4. F/L ning d ga bog‘lanish grafigi
Grafik son qiymatlariga bog‘liq holda real vaqt rejimida o‘zgaradi:
I₁ va I₂ oshirilsa egri chiziq yuqoriga ko‘tariladi, d oshirilsa joriy nuqta pastga siljiydi.
5. Yakuniy natija
Birinchi o‘tkazgich hosil qilgan magnit induksiya:
B₁ = T
Ikkinchi o‘tkazgich hosil qilgan magnit induksiya:
B₂ = T
Birlik uzunlikka ta’sir qiluvchi kuch:
F/L = N/m
L uzunlikka ta’sir qiluvchi kuch:
F = N
O‘zaro magnit ta’sir: