Irnshou teoremasi:
faqat elektrostatik kuchlar ta'sirida erkin zaryadni fazoda
turg'un muvozanat holatida ushlab turib bo'lmaydi.
Kuch nol bo'lgan nuqta mavjud bo'lishi mumkin, ammo bunday
muvozanat kamida bir yo'nalishda noturg'un bo'ladi.
F =
k
Qq
r
2
∇
2
φ = 0
F = 0, lekin muvozanat turg'un emas
+Q
+Q
Nazariy muvozanat nuqtasi
+q
F
x =
0
shartli birlik
Q =
5
µC
q =
1
µC
Chap zaryaddan masofa
r1 =
0
m
O'ng zaryaddan masofa
r2 =
0
m
Natijaviy elektrostatik kuch
F =
0
N
Muhim:
markazda chap va o'ng zaryadlarning kuchlari teng va qarama-qarshi
bo'lgani uchun natijaviy kuch nol bo'ladi. Lekin zaryad ozgina
siljishi bilan muvozanat buziladi.
Animatsiyaning fizik mazmuni:
ikki bir xil musbat \(Q\) zaryad orasidagi markaziy nuqtada
sinov zaryadiga ta'sir qiluvchi kuchlarning algebraik yig'indisi nol
bo'ladi.
Fnat = F1 − F2
Ammo sinov zaryadini markazdan juda kichik masofaga siljitganda
yaqinroq zaryadning Kulon kuchi kuchliroq bo'lib qoladi. Shu sababli
muvozanatning bir yo'nalishda buzilishi kuzatiladi.
Irnshou teoremasining chuqur sababi zaryad mavjud bo'lmagan sohada
potensialning Laplas tenglamasini qanoatlantirishidir:
∇
2
φ = 0
Shuning uchun elektrostatik potensial erkin fazoda barcha yo'nalishlar
bo'yicha haqiqiy lokal minimum hosil qila olmaydi.